Apple wordt de grootste uitgever van kranten en tijdschriften ter wereld. Vanaf 30 juni eist het 30 procent van de omzet die échte uitgevers als NRC maken met iPad-abonnementen. Geen verrassing, wel de moeite waard voor een hard gevecht.

Kranten in Nederland staan op hun achterste benen, nadat Apple ze half januari de wacht heeft aangezegd. NRC, de PCM-kranten (Volkskrant, Parool en Trouw) gaan er allemaal vol in met een editie voor de iPad. Lezers kunnen met één klik losse exemplaren kopen via de App Store. Gratis of voor 79 cent, maar de uitgevers slijten ze natuurlijk liever een abonnement.

App Store onverbiddellijk

Op dit moment doen ze dit nog buiten Apple’s App Store om. Tegen beter weten in waarschijnlijk, want Apple staat bekend als strenge winkelbeheerder, die 30 procent van de App-omzet eist. Daarvan heeft het nooit een geheim gemaakt, uitzonderingen op de regel zijn nauwelijks te vinden: zelfs TomTom, met zijn navigatiesoftware goed voor mega-app-omzet op de iPhone, kreeg weinig af van de omzetverdeling.

Geen verrassing

De afgelopen maanden heeft Apple zijn klanten al gewezen op zijn voorwaarden – die tot september overigens niet waren gepubliceerd. Drie maanden geleden hield het al nieuwe apps tegen, die gebruik maakten van de mogelijkheid om buiten de App Store om af te rekenen. Ook partijen die al een app in de lucht hadden, werden vervolgens gewezen op algemene voorwaarde nummer 11: gij zult alleen de App Store gebruiken om aankopen te laten verrichten. Voor bestaande apps gold een gedoogperiode, zo staat ook in de voorwaarden, die eind juni afloopt. Waarschijnlijk om Apple de tijd te geven om zijn abonnementensysteem te ontwikkelen. Wie dan nog de omweg kiest, ziet zijn krant of blad uit de App Store verdwijnen.

Tegenoffensief

Inmiddels heeft Apple zijn klanten in Nederland nog eens rechtstreeks op gewezen op de voor hen rampzalige condities van de App Store. Het tegenoffensief is geopend. Met teleurgestelde hoofdredacteuren die spreken over een verscherping van regels en verontruste kamerleden in de media en in België zelfs een minister, die belooft een onderzoek in te stellen naar machtsmisbruik door Apple.

Apple grootste uitgever

Dat wordt een moeilijk gevecht. Apple zal zich niet zomaar de kaas van het brood laten eten; dankzij de revenue sharing maakt het kans de grootste uitgever ter wereld te worden. Papieren uitgevers hadden op hun beurt het gevoel, dat hun toekomst voor een belangrijk deel afhangt van de iPad en andere tablets. Als beiden hun zin krijgen – het krantenlezen op de iPad slaat aan, maar Apple pakt dertig procent van die omzet – is dat een regelrechte ramp.

Strategische gok

De uitgevers hebben een gevaarlijke gok gemaakt, door te denken dat Apple de soep iets heter opdient dan hij wordt gegeten. Ze denken dat er met Cupertino valt te onderhandelen over korting op de omzet-regel. Hun schijnbare lakonieke houding is ook verklaarbaar, doordat hun iPad-omzet nu nog een leuk extraatje lijkt. Daaraan zijn nog geen keiharde omzettargets verbonden. Maar als straks lezers massaal opschuiven van papier naar tablet, leveren de aanbieders hun marge volledig in Want natuurlijk bespaart een digitale krant op papier, druk en distributie. Maar zolang de uitgevers niet volledig overgaan, gaat het om een marginaal kostenvoordeel per iPad-abonnee, die nooit die 30 procent kan goedmaken.

Monopolist bashen

De insteek van de Belgsiche minister lijkt niet slecht gekozen. Apple is in tabletland nu nog vrijwel monopolist, en kan zijn zin doordrijven. Dat riekt naar misbruik van marktmacht. Maar een Europese rechtszaak à la Microsoft zal langer duren dan het monopolie van Apple op tablets: binnen een jaar zal het marktaandeel van de iPad terugzakken tot 44 procent. Tegen die tijd kan Apple om zich heen wijzen: een krant op Android, Windows of WebOS is toch ook prima te lezen?

Straatverkoop

Als de uitgevers Apple niet op de knieën krijgen, hebben ze gelukkig nog meer opties. Afwachten met de tablet-krant pushen totdat de hegemonie van de iPad voorbij is en de magische aantrekkingskracht van het nieuwe medium misschien ook. Een extra offer vragen van hun abonnees, die de iPad preferen boven andere tablets. Of een open, mobiele webversie van hun kranten en tijdschriften maken. Die heeft dan minder toeters en bellen dan een echte app, maar in de nieuwe webstandaard HTML5 uitgevoerd, is veel mogelijk. Steve Jobs en zijn opvolgers hebben de krantenbaronnen dan weinig meer te maken; die venten hun product dan gewoon weer op straat uit, waar het allemaal begon.

Bron: Techbusiness.nl (Philip Bueters) / Standaard.be